วิธีล้างเครื่องมือถือให้เหมือนใหม่ ลบข้อมูลเกลี้ยงก่อนส่งต่อหรือขายมือสอง

เคยมีประสบการณ์ไม่ดีตอนขายโทรศัพท์เครื่องเก่าแล้วลืมลบอะไรบางอย่างทิ้งไว้ คนซื้อทักมาบอกว่าเปิดมาเจอรูปกับข้อความเก่าเต็มไปหมด รู้สึกไม่ปลอดภัยเลยทั้งสองฝ่าย ตั้งแต่นั้นเลยตั้งกฎกับตัวเองว่าก่อนปล่อยเครื่องให้ใครต้องเคลียร์ให้หมดจดจริงๆ ไม่ใช่แค่กดคืนค่าโรงงานแล้วจบ เพราะความจริงข้อมูลมันยังกู้กลับมาได้ถ้าทำไม่ถูกวิธี ยิ่งถ้าเครื่องนั้นเคยใช้ทำธุรกรรมโอนเงินหลักพันบาทหรือเก็บเอกสารสำคัญ ยิ่งต้องระวังเป็นพิเศษ

พอได้ลองผิดลองถูกอยู่หลายรอบก็เจอวิธีที่มั่นใจขึ้นว่าเครื่องสะอาดจริงทั้งข้างในข้างนอก ไม่เหลือรอยข้อมูลส่วนตัวให้ใครขุดต่อได้ การทำแบบนี้ไม่ได้เสียเวลาอย่างที่คิด แค่เพิ่มขั้นตอนอีกนิดหน่อยแต่แลกกับความสบายใจตอนส่งต่อเครื่องให้คนอื่นไปใช้ เหมือนได้เริ่มต้นใหม่ทั้งคนให้และคนรับ ไม่ต้องคอยกังวลว่าจะมีอะไรหลุดไปสร้างปัญหาในภายหลัง

วิธีล้างเครื่องมือถือให้เหมือนใหม่

ก่อนจะกดล้างเครื่องอะไรทั้งนั้น สิ่งแรกที่ทำทุกครั้งคือแบ็คอัพข้อมูลให้ครบ ไม่อยากเสียรูปทริปเชียงใหม่หรือแชทงานที่เก็บไว้หลายปีเพราะรีเซ็ตพลาด เคยใช้ iPhone ก็เข้าไปที่ตั้งค่า แตะชื่อตัวเอง เลือก iCloud แล้วกดสำรองข้อมูลตอนนี้ รอให้ต่อไวไฟจนเสร็จ ส่วนเครื่อง Android ก็เปิดตั้งค่าเข้า Google แล้วเปิดสำรองข้อมูลไว้ที่ Google One ปล่อยให้ซิงค์ข้ามคืนก็ได้ ถ้าอยากได้ไฟล์จริงๆ อยู่ในมือก็เสียบสายต่อคอมพ์แล้วลากโฟลเดอร์ DCIM กับ Music ออกมาเก็บไว้ในฮาร์ดดิสก์ การมีสำเนาสองที่ทำให้ใจเย็นขึ้นเยอะเวลาจะลบเครื่องทิ้ง

พอแบ็คอัพเสร็จแล้ว อย่าเพิ่งรีเซ็ตทันที ต้องออกจากบัญชีทั้งหมดก่อน ไม่งั้นเครื่องจะติดล็อกแล้วคนซื้อเอาไปใช้ไม่ได้ เคยเจอเคสเพื่อนขายมือถือแล้วลืมออกจาก iCloud คนซื้อเปิดเครื่องมาเจอหน้าให้ใส่รหัสผ่าน Apple ID เดิม ต้องวิ่งกลับไปปลดล็อกให้วุ่นวาย วิธีที่ทำประจำคือเข้าไปที่ตั้งค่า แตะชื่อ แล้วเลื่อนลงไปกดออกจากระบบ เลือกตัวเลือกที่ลบข้อมูลออกจากเครื่องนี้ด้วย ใส่รหัสผ่านยืนยันให้เรียบร้อย ส่วนฝั่ง Android ก็เข้าไปที่ตั้งค่า บัญชีและความปลอดภัย แตะ Google แล้วกดลบบัญชีออก ถ้ามีแอปธนาคารหรือไลน์ที่ผูกเบอร์ไว้ก็ออกจากระบบทีละแอปด้วย จะได้ไม่มีโทเคนค้างอยู่ในเครื่อง

เครื่องรุ่นใหม่ๆ อย่าง iPhone หรือ Android ที่อัปเดตเกินเวอร์ชัน 6 ขึ้นไป ส่วนใหญ่จะเข้ารหัสข้อมูลให้อัตโนมัติอยู่แล้ว แต่ถ้าเป็นเครื่องเก่าที่เก็บไว้ในลิ้นชักหลายปีแล้วอยากปล่อยต่อ แนะนำให้เปิดเข้ารหัสเองก่อนล้าง ขั้นตอนไม่ยาก แค่เข้าไปที่ตั้งค่า ความปลอดภัย แล้วเลือกเข้ารหัสโทรศัพท์ เสียบชาร์จทิ้งไว้ให้แบตเต็ม เครื่องจะแปลงไฟล์ทั้งหมดให้อ่านไม่ออกถ้าไม่มีรหัสผ่าน เคยลองทำกับแท็บเล็ตเก่า ใช้เวลาประมาณชั่วโมงนึง แต่ผลที่ได้คือแม้มีคนพยายามกู้ข้อมูลด้วยโปรแกรมพิเศษหลังรีเซ็ต ก็จะเจอแต่ข้อมูลที่ถูกสับเป็นรหัสอ่านไม่ได้ ปลอดภัยกว่าเยอะ

มีความเชื่อผิดๆ ว่ารีเซ็ตโรงงานครั้งเดียวแล้วข้อมูลหายเกลี้ยง จริงๆ แล้วยังมีโอกาสกู้กลับมาได้ เพราะระบบแค่ลบที่อยู่ไฟล์ ไม่ได้ลบตัวไฟล์จริง เคยอ่านงานวิจัยของมหาวิทยาลัยที่ทดสอบมือถือมือสอง พบว่ายังดึงรูปกับอีเมลเก่าออกมาได้หลังรีเซ็ต วิธีที่ทำเพื่อความสบายใจคือหลังเข้ารหัสแล้ว ให้เติมข้อมูลขยะเข้าไปให้เต็มความจำก่อนล้างอีกรอบ ง่ายสุดคือถ่ายวิดีโอ 4K ทิ้งไว้จนเครื่องเต็ม หรือโหลดไฟล์หนังใหญ่ๆ ใส่เข้าไปจนไม่มีที่เหลือ แล้วค่อยกดลบทั้งหมด ทำแบบนี้สักรอบสองรอบ ข้อมูลเก่าจะถูกเขียนทับด้วยไฟล์ไร้สาระ แม้มีเครื่องมือกู้ข้อมูลก็จะเจอแต่วิดีโอเปล่าๆ

ก่อนกดล้างจริง อย่าลืมถอดซิมกับเมมโมรี่การ์ดออก เคยเกือบส่งซิมเบอร์หลักไปพร้อมเครื่องเพราะรีบแพ็คของ ต้องวิ่งไปขอซิมใหม่ที่ศูนย์เสียเวลาไปครึ่งวัน ถอดถาดซิมออกมาเช็คให้ดี แล้วเก็บซิมไว้ใส่เครื่องใหม่ ส่วนการ์ด microSD ถ้ามีก็เอาออกแล้วฟอร์แมตแยกถ้าจะขายพร้อมเครื่อง อุปกรณ์เสริมอย่างเคส สายชาร์จ หัวชาร์จ ปกติร้านรับซื้อที่ MBK หรือแพลตฟอร์มออนไลน์ไม่ค่อยต้องการ ถ้าจะแถมก็เช็ดให้สะอาดก่อน ไม่งั้นราคาที่ต่อรองไว้สี่ห้าพันบาทอาจโดนกดลงเพราะดูโทรม

ถึงเวลาล้างเครื่องจริงจังแล้ว สำหรับ iPhone ให้เข้าไปที่ตั้งค่า ทั่วไป เลือกถ่ายโอนหรือรีเซ็ต iPhone แล้วกดลบข้อมูลและการตั้งค่าทั้งหมด เครื่องจะถามรหัสผ่านแล้วรีสตาร์ทกลับมาเหมือนแกะกล่องใหม่ ส่วน Android แต่ละยี่ห้อเมนูต่างกันนิดหน่อย แต่หลักๆ คือตั้งค่า การจัดการทั่วไป รีเซ็ต แล้วเลือก รีเซ็ตข้อมูลโรงงาน ระบบจะเตือนว่าจะลบทุกอย่างรวมบัญชี Google ด้วย กดยืนยันแล้วรอประมาณห้าถึงสิบนาที อย่าลืมปิด Find My หรือการป้องกันรีเซ็ตจากโรงงานก่อน ไม่งั้นเครื่องใหม่จะติดหน้าให้ใส่บัญชีเดิม เคยเจอคนซื้อต่อแล้วเปิดไม่ผ่าน ต้องโทรกลับมาขอรหัส เสียความรู้สึกทั้งสองฝ่าย

พอเครื่องรีเซ็ตเสร็จ หน้าจอจะขึ้นสวัสดีเหมือนตอนซื้อใหม่ อย่าเพิ่งตั้งค่าต่อ ให้ปิดเครื่องแล้วเช็ดทำความสะอาดให้ดูดี ใช้ผ้าไมโครไฟเบอร์เช็ดรอยนิ้วมือ เป่าฝุ่นในช่องชาร์จด้วยลมกระป๋องเบาๆ ตรวจรอยตก รอยขีดข่วน แล้วถ่ายรูปเก็บไว้เป็นหลักฐานตอนลงขาย เวลาแพ็คส่งให้ใช้บับเบิลห่อสองชั้น ใส่กล่องแข็ง อย่าโยนสายชาร์จลงไปมั่วๆ เพราะอาจกระแทกจอแตกตอนขนส่ง ถ้าทำครบทุกขั้นตอนแบบนี้ เครื่องที่ส่งต่อจะสะอาดทั้งข้างในข้างนอก คนรับไปเปิดใช้ได้ทันที ไม่ต้องกังวลว่าจะมีรูปเก่า แชทเก่า หรือรหัสอะไรหลงเหลืออยู่เลย

สรุป

การจะส่งต่อหรือขายมือถือมือสองให้ข้อมูลหายเกลี้ยง ต้องทำมากกว่ากดรีเซ็ตครั้งเดียว เริ่มจากสำรองข้อมูลสำคัญไว้ให้ครบ แล้วออกจากระบบทุกบัญชีที่ผูกกับเครื่อง ทั้ง iCloud, Google, แอปธนาคาร เพื่อไม่ให้ติดล็อก สำหรับเครื่องรุ่นเก่าควรเปิดเข้ารหัสก่อนลบ เพราะช่วยให้กู้ข้อมูลคืนไม่ได้ หลังจากนั้นเติมไฟล์ขยะให้เต็มความจำแล้วลบซ้ำเพื่อเขียนทับข้อมูลเดิม ถอดซิมกับเมมโมรี่การ์ดออกทุกครั้งก่อนส่งมอบ

ขั้นตอนที่ต้องเช็คก่อนปล่อยเครื่อง

1. แบ็คอัพ รูป วิดีโอ แชท เอกสาร ให้ครบทั้งบนคลาวด์และคอมพ์
2. ออกจากระบบบัญชี Apple ID หรือ Google และปิด Find My หรือ FRP
3. เข้ารหัสเครื่องรุ่นเก่า แล้วถ่ายวิดีโอให้เต็มความจำเพื่อทับข้อมูลเก่า
4. ถอดซิม การ์ดความจำ อุปกรณ์เสริมทั้งหมด
5. กดล้างเครื่องผ่านเมนูรีเซ็ตโรงงาน รอจนเครื่องขึ้นหน้าสวัสดีเหมือนใหม่
6. ทำความสะอาดตัวเครื่อง เช็คตำหนิ ถ่ายรูป แล้วแพ็คด้วยบับเบิลให้แน่นหนา